Hàm duy trì là gì? Hàm duy trì có mấy loại?

Hàm duy trì là gì

PARK IN HWAN
Professor-Doctor

  • Professor specializing in maxillofacial prosthodontics at a medical center in South Korea.
  • Sports and Olympic Committee doctor in South Korea.
  • Executive Director of the International Congress of Oral Implantologists (ICOI) Korea.

PARK IN HWAN
Professor-Doctor

  • Professor specializing in maxillofacial prosthodontics at a medical center in South Korea.
  • Sports and Olympic Committee doctor in South Korea.

Hàm duy trì là một khí cụ được Bác sĩ chỉ định đeo sau khi kết thúc quá trình chỉnh nha. Vậy hàm duy trì là gì, tác động đến việc chỉnh nha như thế nào và ó mấy loại hàm duy trì? Bác sĩ tại phòng khám nha khoa VIX sẽ giải đáp tất cả thắc mắc của bạn đọc trong bài viết sau.

Hàm duy trì là gì?

Hàm duy trì là một khí cụ quan trọng hỗ trợ sau khi kết thúc quá trình niềng răng. Hàm duy trì giúp cho răng ổn định nhanh chóng hơn, hạn chế tình trạng xô lệch răng, từ đó đảm bảo kết quả niềng răng mỹ mãn, đạt hiệu quả lâu dài. Cũng giống như khay niềng, khí cụ duy trì sẽ được thiết kế phù hợp với kích thước và khuôn răng của từng người. Từ đó giúp chúng có thể ôm sát và đảm bảo phần chân răng không bị xô lệch khi ăn uống.

Hàm duy trì là loại khí cụ được sử dụng sau khi niềng giúp ổn định chân răng
Hàm duy trì là loại khí cụ được sử dụng sau khi niềng giúp ổn định chân răng

Hàm duy trì có mấy loại?

Hàm duy trì được thiết kế nhiều loại khác nhau tùy theo mục đích sử dụng và chỉ định của bác sĩ, trên thị trường hiện nay có 3 loại hàm duy trì phổ biến nhất là:

Hàm duy trì cố định mặt trong

Hàm cố định mặt trong được cấu tạo gồm một dây thép được làm từ vật liệu hợp kim hoặc titanium. Hàm sẽ được gắn cố định tại mặt sau của những chiếc răng bằng vật liệu composite.

Hàm cố định mặt trong cho hiệu quả cao hạn chế tối đa nguy cơ xô lệch răng và còn đem lại tính thẩm mỹ vì hàm được gắn vào mặt sau của răng nên sẽ không bị lộ ra ngoài.

Nhưng hàm duy trì cố định sẽ khó vệ sinh hơn các loại hàm duy trì tháo lắp và có thể gây khó chịu khi ăn nhai, nhất là trong những ngày đầu mới gắn. Bạn cần chăm sóc, bảo vệ thật tốt và vệ sinh răng miệng thật nhẹ nhàng, đúng cách và thường xuyên. Nếu có bất cứ một sự cố bất thường nào, cần đến nha sĩ để tháo hàm ra chứ không được tự ý tháo lắp hàm.

Hàm duy trì cố định mặt trong
Hàm duy trì cố định mặt trong

Hàm duy trì trong suốt

Hàm duy trì trong suốt có hình dáng giống với khay niềng trong suốt. Sau khi tháo khí cụ niềng răng, các bác sĩ sẽ lấy mẫu dấu hàm để chuyển sang phòng kỹ thuật, chế tác một khay nhựa trong suốt cho bạn đeo hằng ngày. Bạn có thể đeo hàng ngày mà không lo đến vấn đề thẩm mỹ. Bên cạnh đó, loại này có thể tháo lắp thoải mái và dễ dàng vệ sinh

Tuy nhiên, đây cũng trở thành nhược điểm của loại hàm này, khiến nhiều người thường quên không đeo, đeo không đủ thời gian hoặc làm mất hàm nhiều lần.

Hàm duy trì trong suốt
Hàm duy trì trong suốt

Hàm duy trì tháo lắp bằng kim loại (Hàm Hawley)

Hàm tháo lắp kim loại được làm từ dây cung kim loại, ôm sát răng cửa giữa hai răng nanh và được gắn vào khuôn acrylic trên vòm miệng hoặc bên dưới phần lưỡi của bệnh nhân. Loại này giống ưu điểm của hàm duy trì trong suốt là dễ dàng tháo lắp và vệ sinh nhưng khác nhau ở chỗ hàm này được thiết kế lộ dây cung kim loại ra mặt ngoài cung răng nên sẽ kém thẩm mỹ hơn.

Hàm duy trì kim loại rất hữu ích cho mọi trường hợp chỉnh nha vì nó quyết định duy trì kết quả điều trị lâu dài cho bệnh nhân, tránh tái phát.

Tùy vào từng trường hợp cụ thể, các nha sĩ sẽ quyết định người bệnh nên dùng duy trì loại gì.

Hàm duy trì tháo lắp bằng kim loại
Hàm duy trì tháo lắp bằng kim loại

Vì sao phải đeo hàm duy trì sau khi niềng răng

Theo cấu tạo, răng là bộ phận đặt trong xương hàm, xung quanh là dây chằng nha chu. Sau khi niềng, răng và xương hàm vẫn chưa ổn định hoàn toàn. Dây chằng nha chu, là các mô mềm gắn kết răng vào xương hàm, cần thời gian để tái tạo và thích nghi với vị trí mới của răng. Nếu không đeo hàm duy trì, lực của dây chằng nha chu có thể kéo răng trở lại vị trí ban đầu.

Ngoài ra, khi ăn nhai, lực nhai tác động lên răng có thể khiến răng di chuyển. Hàm duy trì giúp giảm bớt tác động của lực nhai lên răng, từ đó ngăn chặn răng xô lệch và một số người có xu hướng dịch chuyển răng cao hơn người khác nên hàm giúp ngăn chặn xu hướng này xảy ra.

Thời gian đeo hàm duy trì cũng tùy thuộc vào tình trạng răng của mỗi người. Thông thường, bác sĩ sẽ chỉ định bệnh nhân đeo hàm duy trì ít nhất trong 6 tháng sau khi tháo niềng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bệnh nhân có thể cần đeo hàm duy trì lâu hơn, thậm chí là vài năm.

Cần phải đeo hàm duy trì trong bao lâu?

Dù là niềng răng bằng bất kỳ phương pháp nào thì sau khi kết thúc niềng răng cũng cần đeo khay duy trì. Vậy cần đeo khí cụ duy trì trong bao lâu?

Thời gian đeo khí cụ duy trì sau niềng răng không cố định, phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau:

  • Tình trạng răng và xương hàm của mỗi người: Những người có răng và xương hàm khỏe mạnh, nhanh chóng hồi phục ổn định thì có thể đeo hàm trong thời gian ngắn hơn. Ngược lại, những người có răng và xương hàm yếu, dễ bị dịch chuyển thì có thể cần đeo trong thời gian dài hơn, thậm chí vĩnh viễn.
  • Mức độ dịch chuyển răng: Những người có mức độ dịch chuyển răng ít thì có thể đeo hàm trong thời gian ngắn hơn. Ngược lại, những người có mức độ dịch chuyển răng nhiều thì có thể cần đeo hàm trong thời gian dài hơn.
  • Loại hàm duy trì: Hàm duy trì cố định thường được đeo trong thời gian dài hơn hàm duy trì tháo lắp.

Thông thường, thời gian đeo khí cụ duy trì dao động trong khoảng 6 – 12 tháng. Trong giai đoạn 3 tháng đầu tiên sau khi tháo mắc cài, bác sĩ khuyến cáo bệnh nhân nên đeo hàm 24/24. Sau đó, tần suất đeo hàm có thể giảm dần, có thể chỉ cần đeo vào ban đêm hoặc khi tập thể dục, chơi thể thao.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể yêu cầu bệnh nhân đeo hàm vĩnh viễn. Điều này thường xảy ra với những người có răng và xương hàm yếu, dễ bị dịch chuyển.

Vì vậy, sau khi niềng răng, bệnh nhân cần tuân theo chỉ định của bác sĩ chỉnh nha về thời gian và tần suất đeo hàm để đảm bảo hiệu quả chỉnh nha và duy trì kết quả lâu dài

Lưu ý quan trọng khi đeo hàm duy trì

Cũng giống như niềng răng, đeo khí cụ duy trì cũng cần phải lưu ý một số điều quan trọng sau đây:

  • Tuân thủ thời gian đeo khay duy trì theo chỉ định của bác sĩ: Trong giai đoạn đầu sau khi tháo mắc cài, bệnh nhân cần đeo hàm 24/24. Sau đó, tần suất đeo hàm có thể giảm dần, có thể chỉ cần đeo vào ban đêm.
  • Thực hiện đúng kỹ thuật tháo lắp hàm: Bệnh nhân cần được bác sĩ hướng dẫn cách tháo lắp hàm duy trì đúng cách để tránh gây tổn thương răng và nướu.
  • Vệ sinh khay duy trì sạch sẽ hàng ngày: Khí cụ duy trì cần được vệ sinh sạch sẽ bằng bàn chải đánh răng và kem đánh răng sau mỗi bữa ăn và trước khi đi ngủ. Bệnh nhân cũng có thể ngâm khay duy trì trong dung dịch vệ sinh chuyên dụng.
  • Tái khám nha khoa định kỳ. Bệnh nhân cần tái khám nha khoa định kỳ theo chỉ định của bác sĩ để kiểm tra tình trạng răng miệng và khí cụ duy trì.

Ngoài ra, bệnh nhân cũng cần lưu ý những điều sau:

  • Tránh ăn các thức ăn cứng, dai, dính: Các thức ăn này có thể làm gãy, vỡ hoặc làm răng bị lệch.
  • Tránh sử dụng lực quá mạnh khi nhai: Khi nhai, bệnh nhân chỉ nên sử dụng lực vừa phải để tránh làm hàm bị lệch.
  • Tránh để hàm bị ướt hoặc ẩm ướt: Nếu hàm bị ướt hoặc ẩm ướt, bệnh nhân cần lau khô ngay lập tức.
  • Lưu ý khi tham gia một số hoạt động thể thao dưới nước: người bệnh cũng cần tháo hàm và cất trong hộp chuyên dụng để phòng tránh tình trạng vỡ hàm, gãy hàm hoặc rơi mất hàm. 
  • Người bệnh cũng cần tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ: để được kiểm tra và xử trí kịp thời nếu có vấn đề bất thường phát sinh. 

Tuân thủ các lưu ý khi đeo hàm duy trì sẽ giúp đảm bảo hiệu quả chỉnh nha và duy trì kết quả lâu dài.

Hướng dẫn vệ sinh hàm duy trì đúng cách

Vệ sinh khí cụ duy trì đúng cách là việc làm vô cùng quan trọng, giúp ngăn ngừa vi khuẩn phát triển, gây viêm nhiễm răng miệng và làm ảnh hưởng đến kết quả niềng răng.

Khay niềng trong suốt có thể tháo lắp và vệ sinh nhanh chóng
Vệ sinh khí cụ duy trì đúng cách là việc làm vô cùng quan trọng

Vệ sinh hàm duy trì tháo lắp

  • Làm sạch hàm bằng nước ấm ngay sau khi tháo ra.
  • Sử dụng bàn chải đánh răng lông mềm và kem đánh răng dịu nhẹ để chà 1 lần/ngày.
  • Dùng tăm bông sạch nhúng vào nước để làm sạch những mảnh vụn thức ăn bị kẹt, tuyệt đối không được đun sôi.
  • Có thể sử dụng nước ngâm chuyên dụng giúp làm sạch hiệu quả hơn.
  • Sau khi vệ sinh xong, cần cất hàm vào hộp đựng sạch sẽ, khô ráo.

Vệ sinh hàm duy trì cố định

  • Sử dụng bàn chải đánh răng lông mềm và kem đánh răng dịu nhẹ để chải sạch răng và nướu xung quanh.
  • Dùng chỉ nha khoa để làm sạch kẽ răng.
  • Súc miệng bằng nước súc miệng diệt khuẩn.

Lưu ý khi vệ sinh hàm duy trì

  • Không nên sử dụng bàn chải đánh răng có lông cứng hoặc kem đánh răng có chứa chất tẩy rửa mạnh, vì có thể làm hỏng hàm.
  • Không nên ngâm hàm trong nước súc miệng quá lâu, vì có thể làm biến đổi hình dạng của hàm.
  • Nếu hàm bị mẻ, vỡ, cần đến nha sĩ để sửa chữa hoặc thay mới.
  • Đặc biệt không vệ sinh hàm duy trì vào nước nóng vì có thể làm hàm nhựa bị biến dạng.

Book a consultation at

VIX DENTAL CLINIC